Kışın Isı Geri Kazanımlı VRV ve VRF Sistemleri: Hangi Binalarda Tasarruf Potansiyeli Sunar?

Kışın dış ortam soğukken binanın bütün bölümlerinin ısıtma isteyeceği düşünülür. Oysa güneş alan odalar, yoğun kullanılan toplantı salonları veya iç yükleri yüksek çekirdek alanlar aynı saatlerde soğutmaya ihtiyaç duyabilir. Uygun mimaride tasarlanan bir ısı geri kazanımlı VRV sistemi, bu farklı ihtiyaçlar arasında ısı transferi sağlayabilir. Tasarruf potansiyelini belirleyen temel konu yalnızca bina büyüklüğü değildir; karşıt yüklerin nerede, ne zaman ve ne kadar süreyle birlikte oluştuğudur. Bu nedenle değerlendirmeyi cihaz adından önce binanızın kullanım profiliyle başlatmanız gerekir.

Isı geri kazanımı hangi sistemlerde mümkündür?

VRV, Daikin tarafından kullanılan ticari adlandırmadır; VRF ise değişken soğutucu akışkan debili sistemler için genel teknoloji tanımıdır. İki ifade tamamen farklı fizik ilkelerini anlatmaz. Bununla birlikte, bir sistemin VRV veya VRF olarak adlandırılması, aynı anda farklı mahallerde ısıtma ve soğutma yapabildiği anlamına gelmez. Bu işlev için uygun ısı geri kazanımlı dış ünite, iç üniteler, dağıtım bileşenleri ve kontrol düzeni birlikte seçilmelidir.

Klasik heat pump, yani ısı pompalı düzen ile heat recovery mimarisi bu noktada ayrılır. Klasik bir sistemde bağımsız sıcaklık ayarı bulunması, bütün iç ünitelerin birbirinden bağımsız ısıtma veya soğutma modunda çalışabileceğini kanıtlamaz. Mevcut tesisatınızın özelliği, model bilgileri ve üretici bağlantı kuralları incelenerek doğrulanmalıdır. Genel sistem kapsamını öğrenmek için VRV klima sistemleri sayfasını inceleyebilirsiniz.

Soğutma isteyen alandan ısıtma isteyen alana transfer

Uygun ısı geri kazanımlı mimaride, soğutulan mahalden çekilen ısı, aynı sistem içinde ısıtma isteyen başka bir mahalde değerlendirilebilir. Böylece karşıt ihtiyaçların bir bölümü birlikte yönetilir. Bu açıklama, kompresörün elektrik tüketmediği veya dış ünitenin devreden çıktığı anlamına gelmez. Aktarılabilecek ısı miktarı, eşzamanlı yük dengesi, çalışma koşulları ve seçilen ürünün teknik sınırlarıyla ilişkilidir.

Daikin, VRV 5 heat recovery ürün ailesini anlatırken üç borulu yapıyla eşzamanlı soğutma ve ısıtmayı, soğutma isteyen alanlardan ısıtma isteyen alanlara ısı aktarımı üzerinden açıklar. Bu tanım ilgili ürün ailesinin mimarisine aittir. Buradan hareketle her markanın veya her VRV/VRF modelinin üç borulu olduğu söylenemez. Karşılaştırmada boru sayısını tek başına üstünlük ölçütü yapmak yerine, projeye uygun çalışma kabiliyetini ve üretici şartlarını değerlendirmek gerekir.

Ofislerde cephe, çekirdek alan ve çalışma saatleri

Bir ofiste güneş alan cephedeki odalar, kış günlerinde bile iç sıcaklık yükselmesi yaşayabilir. İnsanlar, aydınlatma ve ekipman kaynaklı iç yükler de buna eklenebilir. Aynı sırada gölgede kalan çevre ofisler veya dış kabuğa yakın çalışma alanları ısıtma isteyebilir. Karşıt talepler gerçekten aynı saatlerde oluşuyorsa ısı geri kazanımı açısından incelenmeye değer bir profil ortaya çıkar. Ancak güneşli cephe bulunması tek başına yeterli kanıt değildir.

Çekirdek alanların kullanım biçimi özellikle önemlidir. Yoğun toplantılar, ekipman kullanımı ve değişken çalışan sayısı gün içindeki yükleri değiştirebilir. Bu alanların gerçekten soğutma istediği saatlerle diğer bölgelerin ısıtma saatlerini birlikte incelemelisiniz. Sistemleri yalnızca kat bazında gruplamak, birbirini tamamlayabilecek yüklerin farklı devrelerde kalmasına neden olabilir. Gruplama kararı, konfor ihtiyaçları ve teknik uygulanabilirlikle birlikte uzman tarafından ele alınmalıdır.

Tatil günleri, uzaktan çalışma düzeni ve mesai dışı kullanım da tabloyu değiştirir. Hafta içi karşıt yükler oluşurken boş günlerde binanın tamamı düşük kullanımda kalabilir. Sabah ilk çalıştırmada bütün mahaller ısıtma isteyebilir; öğleden sonra bazı bölgeler soğutmaya geçebilir. Doluluk ve saat profili hesaba katılmadan yalnızca tek bir yoğun günün gözleminden yıllık tasarruf beklentisi çıkarılmamalıdır.

Otellerde ortak alanlar ve odalar birlikte değerlendirilir

Otellerde odaların yönü, misafir tercihleri ve doluluk dağılımı farklı ısıl ihtiyaçlar oluşturabilir. Restoran, toplantı salonu ve lobi gibi ortak alanların kullanım saatleri de odalardan ayrılabilir. Ancak her otelde aynı yük eşleşmesi oluşmaz. Örneğin boş odalarla dolu bir toplantı salonunun aynı anda kullanımda sayılması, potansiyeli olduğundan yüksek gösterebilir. İnceleme gerçek işletme düzenini temsil etmelidir.

Oda sıcaklığı tercihleri kadar ortak alanların kapı hareketleri, dış hava etkisi ve kullanım yoğunluğu da dikkate alınmalıdır. Zorunlu havalandırma, tasarruf amacıyla azaltılacak gereksiz bir yük gibi değerlendirilmemelidir. Isı geri kazanımı olan iklimlendirme sistemi, gerekli taze hava ihtiyacını kendiliğinden karşılıyor kabul edilemez. Otel değerlendirmesinde konfor, kullanım çeşitliliği ve sistem sınırları birlikte incelenmelidir.

Bütün mahaller ısıtırken aynı fırsat var mı?

Binadaki bütün mahaller yalnızca ısıtma istiyorsa, soğutma isteyen bir alandan başka bir alana aktarılacak eşzamanlı ısı bulunmaz. Bu koşulda sistemin ısıtma performansı önemini korur; ancak karşıt mahal yükleri arasındaki geri kazanım fırsatı aynı kabul edilemez. Sadece cihaz adındaki “ısı geri kazanımı” ifadesine bakarak her çalışma saatinde aynı faydanın oluşacağını varsaymamalısınız.

Ayrıca ısı geri kazanımlı havalandırma ayrı bir sistem işlevini anlatır. Havalandırmada egzoz ve taze hava akımları arasındaki enerji aktarımı ile soğutucu akışkan devresindeki mahaller arası ısı transferi aynı mekanizma değildir. Bir binada ikisi birlikte bulunabilir; yine de tasarım hesapları ve değerlendirme sınırları ayrı tanımlanmalıdır.

Proje öncesinde hangi kayıtlar hazırlanmalı?

Sağlıklı bir ön inceleme için mahal bazında aşağıdaki bilgileri mümkün olduğunca aynı zaman çizelgesinde toplamanız yararlı olur:

• Isıtma veya soğutma talebinin görüldüğü saatler, sıcaklık hedefleri ve konfor şikâyetleri.
• Doluluk, mesai, tatil ve özel etkinlik programları ile ekipman kullanım düzeni.
• Cephe yönleri, güneş etkisi, kullanım alanları ve mevcut cihazların model bilgileri.
• Mevcut tüketim kayıtları, işletme programları ve havalandırmanın çalışma koşulları.

Bu kayıtlar, uzman yük incelemesinin yerine geçmez; incelemeyi somutlaştırır. VRF klima projelendirme sürecinde eşzamanlı yükler, sistem grupları ve kontrol yaklaşımı birlikte değerlendirilmelidir. Potansiyel ile gerçekleşmiş tasarrufu ayırmak için uygulama sonrasında da kullanım koşullarıyla ilişkili takip gerekir. Binanıza uygun ön değerlendirme için TEAL İklimlendirme ile iletişime geçebilirsiniz.

Karşılaştırma yapılırken değerlendirme dönemlerinin benzer kullanım koşullarını temsil etmesine dikkat edilmelidir. Bir dönemde doluluk düşmüş veya çalışma saatleri kısalmışsa tüketimdeki değişimin tamamı ısı geri kazanımına bağlanamaz. Benzer biçimde, konfor hedeflerinin değişmesi de karşılaştırmayı etkiler. Proje öncesi kayıtların düzenli tutulması, daha sonra hangi iyileşmenin hangi işletme değişikliğiyle ilişkili olduğunu ayırt etmeyi kolaylaştırır. Böylece seçim yalnızca katalog ifadesine değil, binanızın doğrulanabilir ihtiyaçlarına dayanır.

Sıkça Sorulan Sorular